Հայկազունի Երվանդունիների թագավորությունը

Հարցեր

  • Ո՞վ է Պարույր Հայկազունին։ Ներկայացրեք նրա գործունեությունը։

    Պարույր Հայկազունին՝ Սկայորդու որդին էր: Նրա գլխավորությամբ այդ իշխանությունը հզորանում էր, Պարույրը տիրում էր Վանա լճից ընկած մինչև Եփրատ գետտ ընկած տարածքին: Նա դաշինք կնքեց Մարաստանի և Բաբելոնիայի հետ՝ ընդդեմ Ասորեստանին: Ք. ա. 612 թ. զորքերը գրավեցին Ասորեստանի մայրաքաղաք Նինվեն, դրա համար նրան Մարաստանի թագավորը թագադրեց, որպես հայոց արքա:
  • Ի՞նչ անուն է ստացել Հայկազունիների նոր ճյուղը։ Ինչու՞։

    Հայկազունիների նոր ճյուղը ստացել է Երվանդական կամ Երվանդունի անունը: Երվանդ I Սակավակյացի անուով էլ Հայկազունիների նոր ճյուղը պատմագիտության մեջ կոչվում է հենց այդպես:
  • Նկարագրեք Երվանդ Սակավակյացի թագավորությունը։

    Պարույրից հետո մի նշանավոր արքա դարձավ Երվանդ | Սակավակյացը: Նա ուներ 40.000 հետևակ և 8000 հեծյալ, այդ ժամանակի համար՝ դա բավականին մեծ ուժ էր: Նրա օրոք թագավորության սահմանները հյուսիսում հասնում էին Կուր գետ և Սև ծով, արևելքում՝ Մրաստան, հարավում՝ Հյոսիսային միջագետք, իսկ արևմուտքում՝ Կապադովկիա: Եվ այսպես ձևավորվեց համահայկական երկրորդ թագավորությունը:


Աղբյուրներ

Դասագիրք, էջ 60-63

տեսաֆիլմ

Գրավոր աշխատանք 2

  1. Տիգրիս և եփրատ գետերի միջև, այն սկսվում էր հայկական լեռնաշխարհից, և ձգվում մինչև Պարսից ծոց:
  2. Առաջին պետություններից էին Շումերները, Աքքադը, Եգիպտոսը, և Բաբելոնը:
  3. Եգիպտոսը գտնվում է Նեղոս գետի ափի մոտ, սկզբում Եգիպտոսը բաժանվեց երկու մասերի, վերին և ստորին Եգիպտոսի, իսկ հետո միացավ:
  4. Խեթական պետությունը հասել էր իր հզորության գագաթնակետին, և հասավ Միտաննի պետությանը, այտեղ էլ նրանց օգնեց հավերժ բարեկամության պայմանագիրը, որը կնքել էր Եգիպտոսի հետ:
  5. Փոքր Ասիայում բնակվող Խեթերը, Ք. ա. 3 հազարամյակի վերջին ստեղծել էին փոքր պետություններ, և առեվտրական կապեր ուներ Միջագետքի հետ: Կես դար հետո խետերի միջև պայքարի արդյունքում հաղթեց Լաբարնա արքան: Իսկ մայրաքաղաք դարձավ Խաթթուսասը:

Հարցեր

  • Ովքե՞ր են Վանի թագավորության վերջին հայտնի արքաները։

    Ռուսա ||, Ռուսա |||, Արգիշտի|, Արգիշտի ||, Մենուա, Իշպուինի:
  • Ներկայացրե՛ք Վանի թագավորության նշանակությունը Հայաստանի պատմության մեջ։

Հայաստանի հազարամյակների պատմության մեջ առանձնահատուկ դեր է խաղացել Վանի թագավորությունը՝ Արարատ-Ուրարտուն՝ դառնալով հայոց պատմության առաջին համահայկական թագավորությունը: Ոզջ Հայաստանը ընդգրկելուց բացի Վանի թագավորությունը  կարևոր դեր խաղաց հայկական պետականության զարգացման գործում:  Վանի թագավորության ժամանակ հիմնվեց մեր այսօրվա մայրաքաղաքը Երեբունի- Երևանը:

Հաշվետվություն. Պատմություն

Այս ուսումնական շրջանում մենք անցել ենք շատ հետաքրքիր թեմաներ, իմացել ենք մեր երկրի, աշխարհի մասին շատ փաստեր և տեղեկություններ, մի խոսքով այս ուսումնական շրջանը լի է եղել ճամփորդություններով անցյալ:

Հարցեր
Գրավոր աշխատանք 2
Դաս 1
Հնդկաստան և Չինաստան
Վանի աշխարհակալ տերությունը
Գրավոր աշխատանք
Վանի համահայկական թագավորությունը
Դաս 1
Ուսումնական աշուն. Պատմություն
Հին Եգիպտոս
Նախնադարյան Հասարակության զարգացումը Հայաստանի տարածքում
Հին քարի դար

Դաս 1

Թագավորության պայքարն արտաքին ուժերի դեմ

•Ասորեստանի ո՞ր արքաներին հաջողվեց վերականգնել իրենց տերության դիրքերն Առաջավոր Ասիայում։

Ռուսսա II-ը

  • Ովքե՞ր էին կիմերները։ Ի՞նչ քաղաքականություն իրականացրեց Ռուսա Երկրորդը կիմերների նկատմամբ։


  • Ժամանակագրական հաջորդականությամբ թվարկի՛ր Վանի թագավորության արքաներին` նշելով նրանց ձեռքբերումները։

Հնդկաստան և Չինաստան

Հարցեր

  • Ինչպիսի՞ն էր Հնդկաստանի վիճակը մինչ արիացիների հայտնվելը

    Արիացիները հեշտությամբ նվաժեցին տեղի ժողովուրդին և ստեղծեցին իրենց իշխանույունները: Արիացիները քանակապես զիջում էին տեղացիներին, սակայն նրանք ավելի կազմակերպված էին քան նրանք:
  • Ներկայացրե՛ք Չինաստանի ձևավորման պատմությունը։

    Ք. ա. III հազարամյակում Չինաստանում կային այսպես ասած ինքնուրույն պետություններ, որոնք առանչին էին, ոչ մի կայսր չէր կարողանում այն միացնել: Բայց տնվեց մի կայսր որին դա հաջողվեց անել, Ցին Շի Հուանդին վերացրեց ազնվականների տիտղոսները: երկիրը բաժանվեց մարզերի և սահմանվեցին կայուն հարկեր: Ներդրվեց միասնական դրամ, չափի և կշռի միավորներ:


    Ի՞նչ գիտեք Մետաքսի ճանապարհի մասին։

    Չինաստանը հայտնի է, որպես մետաքսի հայրենիք: Ու Դի կայսրը (Ք. ա. 140-87թթ.), նվաճելով Չինաստանից արևմուտք ընկած շրջանները, առևտրական ճանապարհ գցեց դեպի Իրան: Այն մոտ 7000 կմ երկարությամբ ձգվում էր Չինաստանից մինչև սև ծով և հայտնի է Մետաքսի ճանապարհ անունով: Դրա մի հատվածն էլ անցնում է Հայաստանով:

Վանի աշխարհակալ տերությունը

•Ներկայացրե՛ք Վանի տերության սահմանները Արգիշտի թագավորի օրոք։

Արիշտի I-ի աշխարհակալության սահմանները հասնում էին մինչև Փոքր Ասիա, և Պարսից ծոց, Բաբելոնիա:

•Մինչև ու՞ր էին ձգվում Արգիշտի Ա-ի քաղաքական ազդեցության ոլորտները։

Նրա քաղաքական ազդեցությունյը ձվում էր մինչև Հյուսիսային կովկաս, և Զարոսի կենտրոնական շրջան:

  • Համեմատե՛ք Արգիշտի Ա-ի և Սարդուրի Բ-ի նվաճումները։

    Սարդուրի II

    Հյուսիսում նրա տիրապետությունը ասնում էր Սև ծուվ ներառյալ Կուլխա երկիրը: Հյուսիսարևելյան տերությանը սահմանը հասնում էր Կուր գետին, և առաջին անամ Արցախը հիշատակում էր Սարդուրի II-ը:

    Արգիշտի I

    Արիշտի I-ը արշավանքներից մեկի ժամանակ գրավեց Բաբելոնիան, դրանով նա երեք կողմից՝ հյուսիսից, արևելքից և հարավից, նա բռնցքի մեջ վերցրես Ասորեստանը:

Գրավոր աշխատանք

•Ներկայացրե՛ք և բնութագրե՛ք նախնադարի փուլերը, ի՞նչ զարգացում/փոփոխություն նկատվեց փուլերից յուրաքանչյուրում։

Հին քարի դար: Այդ ժամանակ մարդիկ այդքան էլ զարգացած չէին: Նրանք ամրում էին քարանձավներում, և սկզբում ապրում էին հոտերով: Հոտերում ապում էին 15-20 հոգով, և անընդհատ տեղափոխվում էին: Կանայք զբաղվում էին հավաքչությամբ, իսկ տղամարդիկ զբաղվում էին ձկնորսությամբ կամ որսով: Միջին քարի դար: Այս դարաշրջանում ստեղծվեցին տոհմական համայնքներ: Այնտեղ ապրում էին 150-200 մարդ: Նրանք օգտագործում էին ժեստեր, և տարբեր ձայներ միմյանց հետ հաղորդակցության համար: Նրանք արդեն ունեին մշտական բնակավայր: Նոր քարի դար: Իսկ այս դարաշրջանում արդեն ստեղծվեցին ցեղերը, դա տոհմերի միության արդյունքն է, ամեն մի ցեղ ուներ իրենց լեզուն, որոնց հինման վրա ստեղծվել է մեր ժամանակակից լեզուն: Ցեղերում հայտնվեցին գլխավորներ:

• Մի քանի նապադասությամբ պատմե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի մասին։

Հայերի բնակավայրը Հայաստանն է, այդտեղ է գտնվում ամենաբարձր լեռը՝ Արարատը: Այդտեղ է գտնվում Հայկական պար լեռնաշխթան: Հայաստանին շատ երկրներում անվանում են Արմենիա անվամբ, իսկ հարևան Վրացիներ Սոմխեթի:

• Ի՞նչ գործոններ են հարկավոր պետության ստեղծման հանար։ Ի՞նչ է պետությունը։

Նախ և առաջ ազգակակից մարդիկ, տարածք, զորք, և գլխավորը, ով կղեկավարի երկրով:
Պետությունը՝ մի տարածքում բնակվող մարդկանց մի մեծ խումբ է, իրենց լիդերով:

• Ներկայացրե՛ք վաղ պետական կազմավորումները

Հայկական լեռաշխարհի առաջին պետությունը կոչվել է Արատտա: Այն եղել է Ք. ա. 28-ից 27-րդ դարերում: Արատտայի արքան Քրմապետ-արքա էր, նա լուծում էր երկրի կարևոր հարցերը: Արատտայի հովանավոր աստվածն էր Հայկը, նա համարվում էր իմաստության, և ջրերի աստվածն էր: Հայաստան երկիրը միջագետքի սեպագրերում հիշատակվում է, որպես Արմանի, իսկ Սիրիական՝ Արմի: Հայաստանից դեպին արևմուտք ապրում էին խեթերը, նրանք հայերին ազգակից հնդեվրոպական ժողովուրդ էին: Մեր երկիրը կոչվում էր Հայասա, որը խեթերեն նշանայում էր <<Հայերի երկիր>>:

• Ե՞րբ և ի՞նչ հանգամանքներում է ձևավորվել Վանի թագավորությունը։

Քանի որ հարևան Ասորեստանի հարձակումները դարձան շատ հաճախ, դա Հայկական լեռնաշխարհին ստիպեց արագացրեց իր միությունը:

Վանի համահայկական թագավորությունը

• Ե՞րբ է ստեղծվել Վանի թագավորությունը։ Ո՞րն էր դրա ստեղծման գլխավոր պատճառը։ Ի՞նչ անուններով է հայտնի։

Վանի թագավորությունը ստեղծվել է Ք. ա. 9 դարում, մոտավորապես 860 ական թթ. վերջին: Հայաստանը սկսեց միավորումները ընդդեմ ընդհանուր թշնամու՝ Ասորեստանի: Այն հայտնի է երեք անուններով՝ Ուրարտու, Նաիրի, և Բիայնիլի:

• Փորձեք ներկայացնել Սարդուրի I-ի պատմական կերպարը։

Նա իշատակվում է, որպես զոր արքա: Նա աջողությամբ դիմակայել է ասորեստանյան արշավանքներին: Սարդուրի I-ը հիշատակվում է, որպես հայաստանի հարավային շրջանների տիրակալ:

Դաս 1

հարցեր

Հարցեր
• Որտե՞ղ է գտնվում Միջագետքը։ Ինչու՞ է այն կոչվում այդպես։

<<Միջագետք>> այդպես է կոչվել Եփրատ և Տիգրիս գետերի միջև ընկած տարածքը:

• Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրե՛ք Սարգոն արքայի գործունեությունը։

Սարգոն արքան է Աքքադ պետության հիմնադիրը, նա դարձել էր ամբողջ միջագետքի արքա: Սարգոնը մի քանի փոքր արշավանքներ կազմակերպեց նաև դեպի Ասորիք և Փոքր Ասիա թերակղզի:

•Ե՞րբ և որտե՞ղ էր ստեղծվել Բաբելոնի թագավորությունը։ Ու՞մ օրոք այն հզորացավ։

Բաբելոնը հին Միջագետքի հնագույն քաղաքներից մեկը, որը եղել է Տիգրիս և Եփրատ գետերի ստորին ավազանում մ.թ.ա. 1894-539 թվականներին գոյություն ունեցած Բաբելոնի թագավորության մայրաքաղաքը։ Այն հզորացավ Հին աշխարհի նշանավոր արքաներից մեկի՝ Համմուրապի շնորհիվ:

• Ինչո՞վ են նշանավորվել Միջագետքի պետությունների մեջ Շումերը, Աքադը և Բաբելոնը։

Շումերը նշանավոր են նրանով, որ նրանք ստեղծել են արհեստական ոռոգման համակարգը, Աքադը՝ իր արքա Սարգոնով, նա դարձավ ամբողջ Միջագետքի արքա, Բաբելոնը՝ իր աշտարակով: