28.11.22

Ողջույն իմ սիրելիներ։ Անցած շաբաթվա ընթացքում մենք ծանոթացանք Մխիթար Գոշի և Վարդան Այգեկցու առակներին։Պատմեցինք և քննարկեցինք առակների թաքնված իմաստներն ու մտքերը։

Փորձենք ամփոփել։

1.Թվիր և ներկայացրու, թե առակներն ինչ են սովորեցնում։

Առակները օրինակների տեսքով ցույց են տալիս, թե ինչպես պետք է քեզ պահես, նաև տալիս են տարբեր խրատներ:

2.Մարդկային բնավորության որ գծերն են քննադատվում առակներում։

Գլուխ գովելությունը, ավատարպությունը կամ միամտությունը, բարություն, խիզախություն, մեծերին հանդեպ հարգանք և այլն:

3․Արդյո՞ք համամիտ ես առակներում ուսուցանվող մտքերի ու խրատների հետ։ Հիմնավորիր կարծիքդ։

Հիմնականում՝ այո, բայց պահեր են լինում, որ ես ունեմ իմ տեսությունը այս կամ այն խնդրում:

4․ Փորձիր մտածել ու ներկայացնել ․ եթե առակագիրները ներկա ժամանակ ստեղծագործեին, մարդկային բնավորության ինչպիսի՞ արատներ կամ առավելություններ կներկայացնեին առակներում։

Ժլատություն, խաբեություն, անհավատարմություն, նենություն, անպատվություն:

Տեղադրիր համապատսխան տառերը։

Հայոց լեզվի և այբուբենի մասին այնքան շատ է խոսվել և գրվել, որ ստացվել է մի խառնաշփոթություն, որտեղ դժվար է տարբերել ճիշտը սխալից, պարծենկոտությունը միամտությունից, գիտականը անհեթեթությունից: Այս հոդվածի նպատակն է պարզել այդ վիճակը և տալ որոշակիություն:

Ինչպես հայտնի է, որևէ ազգային լեզու շատ սերտ կապված է տվյալ ազգի ծագման և զարգացման հետ: Լեզվի մեջ պահպանվում են ազգի ճշմարիտ պատմությունը և շատ այլ ճշմարտություններ։ Լեզուն անմիջապես կապված է ուղեղի (մտքի) հետ: Այն անմիջապես արտահայտում է մարդու միտքը բանավոր կամ գրավոր տեսքով:

Գրավոր արտահայտվելու համար անպայման պետք է ունենալ գրային համակարգ (այբուբեն կամ ուրիշ համակարգեր): Այժմ հայտնի է, որ հայերն ունեցել են լեզու շատ վաղուց։ Եվ բանավոր, և գրավոր (աշխարաբար և գրաբար): Իսկ այբուբենը մեզ տվել է Մեծն ՄԵՍՐՈՊ ՄԱՇՏՈՑԸ 405թ․Բայց որտեղից է վերցրել կամ գտել՝ առայժմ պարզ չէ:

Ժամանակակիցները պնդում են, որ Մաշտոցին Աստված է տվել: Կան պնդողներ, որ Մաշտոցը երկար տարիներ ճամփորդելով և ուսումնասիրելով շատ այբուբեններ, կարողացել է ստեղծել հայկական այբուբենը: Այս հարցը մինչ օրս պարզված չէ: Բայց անկախ նրանից, թե ինչպես է գտել կամ ստեղծել հայոց այբուբենը, Մեսրոպ Մաշտոցի արարքը (գյուտը) համարվում է շատ մեծ քայլ Հայոց պատմության մեջ: Հայկական այբուբենը շատ մեծ դեր ունեցավ հայ ազգի պահպանման և գոյատևման պարագայում. դա անժխտելի է:

Ընտրիր օտար լեզվով որևէ առակ և փորձիր թարգմանել հայերեն լեզվով։

Հունարեն առակ

Μια μέρα ένας φίλος ήρθε στον Σωκράτη και είπε:

«Θα σου πω τώρα κάτι που άκουσα για έναν από τους φίλους σου.

«Περίμενε ένα λεπτό», είπε ο Σωκράτης. «Πριν μου πεις κάτι, πρέπει να περάσει από ένα τριπλό φίλτρο. Πριν μιλήσεις για τον φίλο μου, πρέπει να φιλτράρεις αυτό που πρόκειται να πεις. Το πρώτο φίλτρο είναι αληθές. Πες μου, είσαι απόλυτα σίγουρος ότι είναι αλήθεια;

«Όχι», απάντησε ο φίλος, «εγώ ο ίδιος το άκουσα από άλλους.

Άρα δεν είσαι σίγουρος ότι είναι αλήθεια. Τώρα το δεύτερο φίλτρο είναι καλό. Περιέχει κάτι καλό αυτό που πρόκειται να πεις για τον φίλο μου;

  • Το αντίστροφο. Αυτό είναι κάτι πολύ κακό.

«Λοιπόν, θέλετε να μου πείτε κάτι που μπορεί να μην είναι αλήθεια, ακόμα και κάτι κακό. Το τρίτο φίλτρο είναι το utility. Μπορώ προσωπικά να επωφεληθώ με οποιονδήποτε τρόπο από αυτά που είπατε;

«Απολύτως όχι», απάντησε ο φίλος.

«Λοιπόν, αν αυτό που θέλεις να μου πεις δεν είναι ούτε αληθινό, ούτε καλό, ούτε χρήσιμο, τότε γιατί να το ξέρω;

Ο Σωκράτης λοιπόν δεν έμαθε ότι η Ξανθίππη τον απατούσε με τον καλύτερό του φίλο.
Mia méra énas fílos írthe ston Sokráti kai eípe:

«Tha sou po tóra káti pou ákousa gia énan apó tous fílous sou.

«Perímene éna leptó», eípe o Sokrátis. «Prin mou peis káti, prépei na perásei apó éna tripló fíltro. Prin milíseis gia ton fílo mou, prépei na filtráreis aftó pou prókeitai na peis. To próto fíltro eínai alithés. Pes mou, eísai apólyta sígouros óti eínai alítheia?

«Óchi», apántise o fílos, «egó o ídios to ákousa apó állous.

Ára den eísai sígouros óti eínai alítheia. Tóra to déftero fíltro eínai kaló. Periéchei káti kaló aftó pou prókeitai na peis gia ton fílo mou?

  • To antístrofo. Aftó eínai káti polý kakó.

«Loipón, thélete na mou peíte káti pou boreí na min eínai alítheia, akóma kai káti kakó. To tríto fíltro eínai to utility. Boró prosopiká na epofelithó me opoiondípote trópo apó aftá pou eípate?

«Apolýtos óchi», apántise o fílos.

«Loipón, an aftó pou théleis na mou peis den eínai oúte alithinó, oúte kaló, oúte chrísimo, tóte giatí na to xéro?

O Sokrátis loipón den émathe óti i Xanthíppi ton apatoúse me ton kalýteró tou fílo.

Հայերեն

Մի անգամ Սոկրատեսի մոտ եկավ ծանոթներից մեկը և ասաց.

— Ես ձեզ մի բան կասեմ, որ լսել եմ ձեր ընկերներից մեկի մասին։

  • Մի րոպե, – պատասխանեց Սոկրատեսը: – Նախքան ինձ ինչ-որ բան ասելը, այն պետք է անցնի եռակի ֆիլտրով: Այսպիսով, երբ ես խոսում եմ ուրիշի հետ, ես չպետք է ունենամ իմ անձնական պրոֆիլը, այն, ինչ դուք հավաքել եք: Первый фильтр — տոնավաճառ։ Ասա ինձ, դու լիովին համոզվա՞ծ ես, որ դա ճիշտ է:

-Ոչ,- պատասխանեց ծանոթը,- ես այդ մասին լսել եմ ուրիշներից:

  • Այսպիսով, դուք վստահ չեք, որ դա ճիշտ է: Հիմա երկրորդ ֆիլտրը լավն է։ Այն, ինչ դուք պատրաստվում եք պատմել իմ ընկերոջ մասին, ինչ-որ լավ բան կա՞:
  • Նաոբորոտ: Սա շատ վատ բան է։

— Այսպիսով, դուք ուզում եք ինձ մի բան ասել, որը կարող է կեղծ լինել, և նույնիսկ վատ բան: Երրորդ ֆիլտրը օգտակար է: Կարո՞ղ եմ ես անձամբ որևէ օգուտ քաղել քո ասածից:

  • Ընդհանրապես, ոչ,- պատասխանեց ծանոթը:
  • Դե, եթե այն, ինչ ուզում ես ինձ ասել, ոչ ճիշտ է, ոչ լավ, ոչ օգտակար, ինչո՞ւ պետք է իմանամ:

Այսպիսով, Սոկրատեսը չի պարզել, որ Քսանթիպպեն խաբել է իրեն իր լավագույն ընկերոջ հետ:

Առակներից ո՞րը շատ սիրեցիր և ինչո՞ւ։

Իմաստուն զինվորը, այն ինձ շատ դուր եկավ, որովետև այն խոսում է հայոց ազի պատվի մասին:

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s